Posts tonen met het label Ostalgie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Ostalgie. Alle posts tonen

zondag 16 mei 2010

Luie lift

Recent had ik een gelegaliseerde Russische vertaling van mijn Belgisch paspoort nodig. De Chinese vrijwilligster die deze klus wou klaren, woonde in een oudbakken DDR-flat. De oude dame bivakkeerde op de zevende van tien verdiepingen.

Ik stapte in de lift op het gelijkvloers, dat zoals in Rusland als eerste verdieping wordt aanzien. Tot mijn verbazing had de lift maar drie andere haltes, op de derde, zesde en negende verdieping.

Typisch DDR-liften, zuchtte mijn vertaalster. Je zal maar verhuizen naar een tussenetage. Geef mij dan maar een lift die vooruit gaat, richting Buffalo's:

vrijdag 6 november 2009

Schabowski

In tempore non suspecto botste ik in de Mohrenstraße op een brokje kunst met als titel "Die Verkündung der Reisefreiheit" [de afkondiging van de reisvrijheid]. Achter het raam zag ik een scheve zaal met lege stoelen en een televisie met golvende beelden.

De installatie alludeert op de bizarre persconferentie die de val van de Berlijnse Muur uitlokte. Günter Schabowski, lid van het politbureau van de DDR, gaf op 9 november 1989 zijn eerste persconferentie als regeringswoordvoerder.

De (getipte) Italiaanse journalist Riccardo Ehrman vroeg uitleg over de nieuwste reisregels. Schabowski deelde de verzamelde pers mee dat de reisbeperkingen voor DDR-burgers de volgende dag zouden opgeheven worden. Een andere journalist vroeg wanneer deze regeling in werking zou treden. Aarzelend antwoordde Schabowski:

"Nach meiner Kenntnis... ist das sofort, unverzüglich [bij mijn weten... is dat meteen, onverwijld]."




De rest van het verhaal is bekend(er). De televisie zond de beelden uit en de Oost-Berlijners stroomden massaal, met hamer en zonder sikkel, naar de muur. Aan de Bornholmer Straße werd het eerste gat geslagen, richting vrijheid!

zondag 29 maart 2009

Botschaftsviertel

Het district Pankow, de voormalige elitewijk van Oost-Berlijn, omvat één compacte wijk [Viertel] met zes ambassades [Botschaften]. In dat Botschaftsviertel, op een paar honderd meter van de Muur, werden begin de jaren zeventig een vijfentwintigtal nagenoeg identieke "optimale socialistische gebouwen" neergepoot voor de diplomatieke diensten van onder meer Cuba, Zwitserland en België.

Enkel Cuba bleef het Botschaftsviertel trouw en kreeg het gezelschap van enkele ambassades die verhuisden van Bonn naar Berlijn. De nieuwe buren zijn allemaal arm, jong of klein. Daarom verkiezen ze het sjofel-melancholische Botschaftsviertel boven een krap kolenkot rond het sjieke Tiergartenpark.

De ambassades zijn gebouwd in dezelfde vreemde stijl. Genre: sociale strandwoning voor zes gezinnen. Allen bezitten ze witte tralies, een slecht onderhouden tuin, vale gevelkleuren en drie verdiepingen met een balkon in het midden. Enkel de kleur van de glinsterende steentjes rond het balkon en het soort boom in de voortuin verschilt.

Het grootste deel van de wijk, drie huizen en een uitgebreid BMW-wagenpark, behoort Cuba toe. Met de satellietschotel kan de ambassadeur zich objectief door de Cubaanse staatstelevisie laten informeren. Aan de achterkant van de Cubaanse ambassade staat een gele Volkswagen van de Havana Night Company ('cocktail, party en cateringservice'): vertegenwoordiging in de breedste zin van het woord!

Aan de ambassade van Bosnië-Herzegovina is de witte Bekaertdraad zelfs voor modale sportievelingen weinig afschrikkend.

Een zwarte vrouw, misschien wel de Ghanese ambassadrice herself, sist in mijn richting: "wat heeft dit allemaal te betekenen!?". Ik mompel "mooie wijk, mooie gebouwen" en wandel schichtig weg. Iets verder is de dienstdoende chauffeur druk bezig met zijn diplomatieke limo, herkenbaar aan de O-nummerplaat (en niet CD). De chauffeur dompelt een verfborstel onder in een emmer bruin water om de smalle zijkant van de autodeuren grondig te reinigen (linksonder op de foto).

De Kaapverdische ambassadeur verstopte zijn vlag helaas netjes àchter zijn favoriete boom. Maar voor de rest is het gebouw krak hetzelfde als alle andere.

De ambassade van Eritrea (°1993) heeft een eigen versie van de Berlijnse beer op de kop kunnen tikken.

En ook de Moldavische ambassade volgt trouw alle architekturale regels van het Botschaftsviertel.

Twee diplomatieke villaatjes zijn door gewone families aangekocht en mooi gerenoveerd. Hun vlaggenstok roest wel iets meer dan bij de andere...

vrijdag 20 februari 2009

Ampelmann

In Oost-Berlijn zijn de verkeerslichten (Ampel) voor voetgangers bijzonder grappig. De Ost-Ampelmann (jaargang 1961) is een sympathiek kereltje met een hoed, waarvoor gezagstrouwe Duitsers deemoedig het hoofd buigen als hij rood uitslaat. Al durven de inwoners van het alternatieve Berlijn zijn consequente aanwijzingen vaker dan elders negeren.

De Ampelmann is nog steeds een vaste waarde in het straatsbeeld en duikt sinds 2005 ook in West-Berlijn op. Hij is uitgegroeid tot het symbool bij uitstek van de 'Ostalgie'...

... en dat betekent ook: big business. In Berlijn kunnen toeristen in vier winkels Ampelmänner in alle vormen, soorten en gewichten kopen. Kroonkurkenwippers, muismatten, zweetbandjes, badlinnen, bak- en ijsvormpjes: alles is te koop, in rood én groen. De antidiscriminatie-wetgeving bracht zelfs een Ampelfrau voort.

Aan het water serveert het Italiaanse(!) Ristorante Ampelmann artisanale "Antipasto Ampelmann". Buiten is er een gezellige Ampelmann-Strandbar - voor alle jaargetijden.

Ook op de arbeidsmarkt is de Ampelmann aanwezig:

zaterdag 6 december 2008

Ossi

Onlangs spraken we in de Duitse les over de Berlijnse Muur. De enthousiaste juf vroeg wie van ons uit het vroegere 'Westen' kwam en wie uit de andere wereld. Onder meer Zina uit China, Yo-Han uit Taiwan en de twee Oezbeekse meiden uit Tashkent die elkaar nog nooit eerder hadden ontmoet, behoorden tot de meerderheid. Ik bleek bij de minderheid te zitten.

Waarop de taallerares naar mij wees en met samenzweerderige stem verrukt uitriep: "Der Lukas ist ein Wessi! Ich auch!".

Gisteren wachtte ik in het diepe Oost-Berlijn op een bus. Mijn oog viel op deze vreemde Imbiss.

De Muur is gelukkig gevallen. Deze bistro met tentzeilen en houten hekje volgt weldra.

maandag 13 oktober 2008

DDR-Kultrad

In Berlijn is alles veraf, en niks dichtbij. De lustige stapper ("nou, dat eindje haspel ik wel effe met de benenwagen af") komt er vaak bekaaid van af. Voor bijna elke verplaatsing is de U-Bahn het meest geschikte vervoermiddel. Een fiets is wel praktisch in de nabije omtrek. De voorzieningen voor tweewielers zijn niet schitterend, maar niettemin aanwezig.

Via een Berlijnse website voor tweedehandse rommel stootte ik op een annonce, getiteld 'DDR-Kultrad'. De verkoper verwachtte me in Neukölln, een wijk zo multicultureel als Ledeberg, maar wel zo groot als Gent. Aan de telefoon waarschuwde hij me vriendelijk edoch kordaat: "Herr Lukas, ich warte nur zehn Minuten!".

Ik was vroeger op de afspraak dan de eigenaar, die net terug kwam van moskeebezoek. Op slag was ik verkocht. Het aanzienlijke slapstickgehalte verkrijgt de fiets door het erg hoge stuur. In het ijzeren bakje onder de zadelpen kan ik vlotweg een DDR-fietskar pluggen. En ik droomde al erg lang van een op de diagonale kaderbuis gemonteerde derailleur-hendel.

Voor een prikje kon ik zo de trotse bezitter worden van deze wondermooie, stevige ("DDR-kwaliteit") oldtimer ("20 à 30 jaar oud"). Voor het harde bruine zadel zal ik later moeiteloos 30 euro vangen, zo pochte de verkoper. Ik vroeg me binnensmonds af waarom deze verkoper de hele fiets dan voor vijf euro minder verkocht, maar zweeg als een jood.

Ook al had mijn verkoper duidelijk aan deze lichtblauwe slee gesleuteld, toch wou ik even bij een erkende fietshandelaar langslopen. De reparaties kostten evenveel als de fiets zelf. Maar met goed werkende remmen verklein ik de kans op een Hasselbachertje of Haidertje, me dunkt.

Naar verluidt worden er regelmatig fietsen gestolen in Berlijn. Ik vertrouw erop dat ze mijn ijzerwinkel niet jatten. Alleen al omdat mijn oude Belgisch slot wellicht duurder was dan mijn nieuwe fiets.

Nu afwachten hoe lang dit DDR-vehikel nog zal snorren...

zondag 12 oktober 2008

Honecker-bunker

Wie Berlijn noordelijk verlaat, ziet geen eindeloze industriezone voorbijflitsen. De hoofdstad loopt immers meteen over in het oerduitse platteland. Daar, ergens verscholen in een bos, ligt 'Object 17/5001'. Oftewel: de 'Honecker-bunker'.

De Oost-Duitse communisten bouwden deze ondergrondse bunker om hun politbureau te beschermen tegen een mogelijke nucleaire, chemische of biologische aanval. De werken duurden een dikke vijf jaar, het complex was klaar in 1983. Uitzonderlijk staat de bunker enkele maanden open voor het publiek. We kregen er een zeer indrukwekkend rondleiding, al verstond ik geen jota van de technische uitleg.

De bunker telt drie verdiepingen en vierhonderd ruimtes. Vierhonderd mensen konden hier twee weken overleven. De bemanning kon afwisselend slapen in drie piepkleine slaapkamers met elk vijf stapelbedden (drie hoog). Honecker kon over een vijftal mooie privé-vertrekken beschikken.

Dankzij een ingenieus verluchtingssysteem kon de bunker bij een atoomaanval 36 uur hermetisch afgesloten worden. Maar het meest tot de verbeelding spreekt de controlekamer van de bunker:

Erich Honecker, vanaf begin jaren zeventig tot 1989 het feitelijke (staats)hoofd van de DDR, bezocht de bunker welgeteld één keer. Hij verliet het complex na vijftien minuten, compleet gedegouteerd.

Of de Navo wist wat hier gaande was, is voer voor discussie. Na de val van de muur werd de plek in elk geval snel gevonden. De bunker werd in ijltempo leeggeroofd, zodat er nu jammer genoeg weinig overblijft van de oorspronkelijke inrichting.

Vandaag staat de - nooit daadwerkelijk gebruikte - Honecker-bunker bij de bookmakers met stip genoteerd in de categorie 'gigantisch en nutteloos bouwwerk waarvoor tonnen geld over de balk werden gegooid'. Perfide paranoia in het pittoreske plaatsje Prenden...

PS: Hier een filmpje van zes minuten over de Honeckerbunker. Wie niet op de schele blik van de gids let, krijgt een zeer representatieve digitale rondleiding!